Паняцце гіпнозу: навуковы падыход. Андрей Тихомиров
яго хіліць да сну, што ён засынае.
З гісторыі гіпнозу
Словы гіпноз і гіпнатызм абодва паходзяць ад тэрміна нейрогипноз (нервовы сон), усе яны былі прыдуманы Эцьенам Феліксам д'энен дэ Кювилье ў 1820-х гадах. Тэрмін гіпноз паходзіць ад старажытнагрэчаскагаypπνος hypnos, "спаць", і суфікса-ωσις-osis, або адypπνόω hypnooō," усыпляць " (аснова ад аарыста hypnōs-) і суфікса-is. Гэтыя словы былі папулярызаваны ў англійскай мове шатландскім хірургам Джэймсам Брэйдам (якому іх часам памылкова прыпісваюць) прыкладна ў 1841 годзе. Брэйд засноўваў сваю практыку на метадзе, распрацаваным Францам Месмерам і яго паслядоўнікамі (які называўся "месмерызм" або "жывёльны магнетызм"), але адрозніваўся сваёй тэорыяй адносна таго, як працуе працэдура. На Русі ў старажытнасці гіпноз называўся» чары«, а загіпнатызаваныя людзі называліся» зачараванымі «або»зачараванымі".
Абат Фарыя, каталіцкі манах, быў адным з піянераў навуковага вывучэння гіпнозу, працягнуўшы працы Франца Месмера. У адрозненне ад Месмера, які сцвярджаў, што гіпноз апасродкаваны "жывёлам магнетызмам", Фарыя верыў, што ён працуе выключна дзякуючы сіле выклікання. Неўзабаве гіпноз пачаў знаходзіць свой шлях у свет сучаснай медыцыны. Выкарыстанне гіпнозу ў галіне медыцыны стала папулярным дзякуючы хірургам і тэрапеўтам, такім як Эліётсан і Джэймс Эсдейл, і даследчыкам, такім як Джэймс Брэйд, якія дапамаглі раскрыць біялагічныя і фізічныя перавагі гіпнозу. Паводле яго прац, Брэйд пачаў чуць паведамленні аб розных усходніх медытатыўных практыках неўзабаве пасля выхаду яго першай публікацыі аб гіпнозе, Нейрипнологии (1843). Упершыню ён абмеркаваў некаторыя з гэтых усходніх практык у серыі артыкулаў, азагалоўленых магія, месмеризм, гіпнатызм і г.д., з гістарычнай і фізіялагічнай пункту гледжання. Ён праводзіў аналогіі паміж уласнай практыкай гіпнозу і рознымі формамі індуісцкай ёгічнай медытацыі, і іншымі старажытнымі духоўнымі практыкамі, асабліва тымі, якія ўключаюць добраахвотнае пахаванне і ўяўную спячку чалавека. Цікавасць Брэда да гэтых практык вынікае з яго вывучэння Дабістан-Мазахіб, "Школы рэлігій", старажытнаперсідскага тэксту, які апісвае шырокі спектр усходніх рэлігійных рытуалаў, вераванняў і практык. Хоць ён цалкам адхіліў трансцэндэнтальную або метафізічную інтэрпрэтацыю, дадзеную гэтым з'явам, Брэйд прызнаў, што гэтыя апісанні ўсходніх практык пацвярджаюць яго меркаванне аб тым, што эфекты гіпнозу могуць быць выраблены ў адзіноце, без прысутнасці каго-небудзь іншага (як ён ужо даказаў да ўласнага задавальнення эксперыментамі, якія ён правёў у лістападзе 1841 года); і ён бачыў карэляцыі паміж многімі" метафізічнымі "ўсходнімі практыкамі і яго ўласным "рацыянальным" нейрогипнотизмом, і цалкам адхіліў усе цякучыя тэорыі і магнетычныя практыкі месмеристов.
Авіцэна (980-1037), фарсі лекар, задакументаваў характарыстыкі стану "трансу" (гіпнатычны транс) у 1027 годзе. У той час гіпноз як медыцынскае сродак выкарыстоўваўся рэдка; нямецкі лекар Франц Месмер зноў увёў яго ў 18 стагоддзі.
Франц