Potop, tom pierwszy. Генрик Сенкевич

Potop, tom pierwszy - Генрик Сенкевич


Скачать книгу
żołnierz chwycił nie spodziewającą się takiego postępku Oleńkę za ręce i ku ognisku odwrócił, tak nią jak frygą47 zakręciwszy.

      Ona zaś zmieszała się jeszcze bardziej i nakrywszy oczy długimi rzęsami, stała tak światłem i własną pięknością zawstydzona. Kmicic puścił ją wreszcie i uderzył się po kontuszu.

      – Jak mi Bóg miły, rarytet48! Dam na sto mszy po moim dobrodzieju, że mi cię zapisał. Kiedy ślub?

      – Jeszcze nieprędko, jeszczem nie waćpana – odrzekła Oleńka.

      – Ale będziesz, choćbym ten dom miał podpalić! Na Boga! Myślałem, że konterfekt pochlebiony, ale to, widzę, malarz wysoko mierzył, a chybił. Sto bizunów49 takiemu – i piece mu malować, nie one specjały, którymi oczy pasę. Miłoż to taki legat dostać, niech mnie kule biją!

      – Dobrze nieboszczyk dziaduś mi powiadał, żeś waćpan gorączka.

      – Tacy u nas wszyscy w Smoleńskiem, nie jak wasi Żmudzini. Raz-dwa! – I musi być, jak chcemy, a nie, to śmierć!

      Oleńka uśmiechnęła się i rzekła już pewniejszym głosem, podnosząc na kawalera oczy:

      – Ej! To chyba Tatarzy u was mieszkają?

      – Wszystko jedno! A waćpanna moją jesteś z woli rodziców i po sercu.

      – Po sercu, to jeszcze nie wiem.

      – Niechbyś nie była, to bym się nożem pchnął!

      – Śmiejący się to waćpan mówisz… ależ my to jeszcze w czeladnej!… Proszę do komnat. Po długiej drodze pewnie się i wieczerza przygodzi – proszę!

      Tu Oleńka zwróciła się do panny Kulwiecówny:

      – Ciotuchna pójdzie z nami?

      Młody chorąży spojrzał bystro:

      – Ciotuchna? – spytał. – Jaka ciotuchna?

      – Moja, panna Kulwiecówna.

      – A to i moja – odparł zabierając się do rąk całowania. – Dla Boga! Toż ja mam w chorągwi towarzysza, który się zwie Kulwiec-Hippocentaurus50. Czy nie krewniak, proszę?

      – To z tych samych! – odrzekła dygając stara panna.

      – Dobry chłop, ale wicher jak i ja! – dodał Kmicic.

      Tymczasem wyrostek ukazał się ze światłem, więc przeszli do sieni, gdzie pan Andrzej szubę z siebie zrzucił, a potem na drugą stronę, do komnat gościnnych.

      Zaraz po ich odejściu prządki zbiły się w ciasną gromadkę i nuż jedna przez drugą gadać a uwagi czynić. Strojny młodzian podobał się im bardzo, więc i nie szczędziły mu słów, wzajemnie się w pochwałach przesadzając.

      – Łuna od niego bije – mówiła jedna. – Kiedy wszedł, myślałam, że królewicz.

      – A oczy ma jak ryś, aż nimi kłuje – odrzekła druga. – Takiemu się nie przeciw!

      – Najgorzej się przeciwiać! – odpowiedziała trzecia.

      – Panną jak wrzecionem okręcił! Ale już to znać, że mu się udała bardzo, bo i komuż by się ona nie udała?

      – Ale i on nie gorszy, nie bój się! Żeby ci się taki zdarzył, poszłabyś i do Orszy, choć to podobno na końcu świata.

      – Szczęśliwa panna!

      – Bogatym zawsze lepiej na świecie. Ej, ej! Złotoż to, nie rycerz!

      – Mówiły pacunelki, że i ten rotmistrz, któren jest w Pacunelach u starego Pakosza, piękny kawaler.

      – Nie widziałam ja go, ale gdzie jemu do pana Kmicica! Już takiego chyba na świecie nie ma!

      – Padłas! – zawołał nagle Żmudzin, któremu znów się coś w żarnach popsuło.

      – A nie pójdziesz, ty kudłaty, ze swoimi wymysłami! Dajże już spokój, bo się i dosłyszeć nie można!… Tak, tak! Trudno lepszego niż pan Kmicic na całym świecie znaleźć! Pewnie i w Kiejdanach51 takiego nie ma!

      – Taki to się i przyśni!

      – Niechby się choć przyśnił…

      W taki to sposób rozprawiały ze sobą szlachcianki w czeladnej. Tymczasem nakrywano co duchu w izbie stołowej, a w gościnnej siedziała panna Aleksandra sam na sam z Kmicicem, bo ciotka Kulwiecówna poszła krzątać się wedle wieczerzy.

      Pan Andrzej nie zdejmował wzroku z Oleńki i oczy iskrzyły mu się coraz bardziej, na koniec rzekł:

      – Są ludzie, którym majętność nad wszystko milsza, inni za zdobyczą na wojnie gonią, inni się w koniach kochają, ale ja bym waćpanny za żadne skarby nie oddał! Dalibóg, im więcej patrzę, tym większa ochota do żeniaczki, żeby choć i jutro! Już tę brew to chyba waćpanna korkiem przypalonym malujesz?

      – Słyszałam, że tak płoche czynią, ale jam nie taka.

      – A oczy jakoby z nieba! Od konfuzji52 słów mnie brakuje.

      – Nie bardzoś waćpan skonfundowany, gdy tak obcesem53 na mnie nastajesz, aż mnie i dziwno.

      – To też obyczaj nasz smoleński: do niewiast czy w ogień śmiało iść. Musisz, królowo, do tego przywyknąć, bo tak zawsze będzie.

      – Musisz waćpan odwyknąć, bo nie może tak być.

      – Może się i poddam, niech mnie usieką! Wierz, waćpanna, nie wierz, a rad bym ci nieba przychylić! Dla ciebie, mój królu, gotówem się i obyczajów innych uczyć, bo wiem to do siebie, żem żołnierz prostak i w obozie więcej bywałem niźli na pokojach dworskich.

      – Ejże, nic to nie szkodzi, bo i mój dziaduś żołnierzem był, ale dziękuję za dobrą chęć! – odrzekła Oleńka i oczy jej spojrzały tak słodko na pana Andrzeja, że mu od razu serce jak wosk stopniało i odrzekł:

      – Waćpanna mnie na nitce będziesz wodzić!

      – Oj, niepodobny waćpan do takich, których na nitce wodzą! Najtrudniej to z niestatecznymi.

      Kmicic ukazał białe jakoby wilcze zęby w uśmiechu.

      – Jak to? – rzekł. – Małoż to ojcowie nałamali na mnie rózeg w konwencie54, abym do statku55 przyszedł i różne piękne maksymy spamiętał, przewodniczki żywota…

      – A którążeś najlepiej spamiętał?

      – „Kiedy kochasz, padaj do nóg” – ot tak!

      To rzekłszy, pan Kmicic już był na kolanach, panienka zaś wołała, chowając nogi pod stołek:

      – Dla Boga! Tego w konwencie nie uczyli! Daj waćpan spokój, bo się rozgniewam… i ciotka zaraz przyjdzie…

      On zaś, klęcząc ciągle, podniósł głowę w górę i w oczy jej patrzył.

      – A niech i cała chorągiew ciotek nadciągnie, nie zaprę się ochoty!

      – Wstańże waćpan.

      – Już wstaję.

      – Siadaj waćpan.

      – Już siedzę.

      – Zdrajca z waćpana, Judasz!

      – A nieprawda, bo jak całuję,


Скачать книгу

<p>47</p>

fryga – zabawka dziecięca, bąk na sznurku. [przypis redakcyjny]

<p>48</p>

rarytet – rzadkość, tu: niezwykła piękność. [przypis redakcyjny]

<p>49</p>

bizun – daw. bat, uderzenie batem. [przypis redakcyjny]

<p>50</p>

hippocentaurus (łac., mit. gr.) – centaur, pół-koń a pół-człowiek. [przypis redakcyjny]

<p>51</p>

Kiejdany (lit. Kėdainiai) – miasto w środkowo-zach. części Litwy, położone nad rzeką Niewiażą, ok. 40 km na płn. od Kowna. [przypis redakcyjny]

<p>52</p>

konfuzja – zakłopotanie. [przypis redakcyjny]

<p>53</p>

obces – tupet, zuchwałość. [przypis redakcyjny]

<p>54</p>

konwent – klasztor, zakon; szkoła klasztorna. [przypis redakcyjny]

<p>55</p>

statek – stateczność, powaga, umiar. [przypis redakcyjny]